आमचे सर्व लेख व व्हिडिओ मिळवण्यासाठी फॉलो करा : फेसबुक|इंस्टाग्राम

===

लेखक- मुकुंद कुलकर्णी

हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज हे खरे रत्नपारखी होते . त्यांच्या खजिन्यात मुरारबाजींसारखी नररत्ने होती .इ.स.1656 मध्ये जावळीच्या चंद्रराव मोऱ्यांचे पारिपत्य करताना महाराजांना मुरारबाजी देशपांडे हा हिरा गवसला . महाड तालुक्यातील किंजळोली हे मुरारबाजींचे मूळ गाव . जावळीवरील छाप्याचेवेळी मुरारबाजींनी महाराजांविरुद्ध तिखट तलवार चालवली . एक पाऊलही पुढे सरकू देईनात. महाराजांनी मुरारबाजींचे कर्तृत्व ओळखले , आणि गोड शब्दात समजूत काढून स्वराज्यात सामील करून घेतले .

मोगलांनी पुरंदर किल्ल्याला घातलेल्या वेढ्यात मराठा सैन्याचे नेतृत्व करत मुरारबाजींनी कणखर झुंज दिली , मात्र दि.16 मे 1665 रोजी मोगलांच्या सुलतानढव्याचा प्रतिकार करताना मुरारबाजींना वीरमरण प्राप्त झाले . मिर्झाराजे जयसिंग आणि सरदार दिलेरखान यांनी इ.स.1665 च्या आषाढात पुरंदरला वेढा घातला . संतप्त दिलेरखान पुरंदर घेण्याची प्रतिज्ञा करून अहोरात्र पुरंदरला धडका देत होता . दिलेरखान हा मुरब्बी सेनानी होता.

पुरंदरचे अभेद्यपण त्याच्या लक्षात आले होते . पुरंदर सर करायचा असेल तर आधी वज्रगड ताब्यात घेणे आवश्यक आहे , हे त्याने ओळखले . वज्रगडचे किल्लेदार यशवंत बुवाजी प्रभू आणि त्यांचे बंधू बाबाजी बुवाजी प्रभू यांनी अवघ्या तीनशे मावळ्यांसोबत दिलेरखानाला निकराची झुंज देऊन पंधरा दिवस वज्रगड झुंजवला . पण दिलेरखानाच्या तोफांच्या मा-यापुढे गडाचा वायव्य बुरुज ढासळला , आणि गड पडला . आता वेळ पुरंदरची होती , पण मुरारबाजी तडफेने किल्ला लढवत होते .

दि.16 मे 1665 रोजी मुरारबाजींच्या मनात एक धाडसी विचार आला . गडावरून सातशे मावळे घेऊन उत्तरेच्या बाजूने अचानक दिलेरखानावर तुटुन पडायचं असा हा विचार होता . हिंदवी स्वराज्यात मावळ्यांनी असा भीमपराक्रम या आधीही गाजवला होता . स्वतः शिवाजी महाराजांनी केवळ चारशे कडवे मावळे घेऊन शाहिस्तेखानाला पळता भुई थोडी केली होती . मुरारबाजींनी असा अविचार करण्याचे कारणही होते , एका वर्षापूर्वी सिंहगडावर मोर्चे लावून बसलेल्या जसवंतसिंह या मुघल राजपूत सरदारावर सिंहगडच्या मराठी किल्लेदाराने अवघ्या काहीशे मावळ्यांना घेऊन असाच भयंकर धाडसी हल्ला चढवला होता , आणि तो पूर्ण यशस्वी झाला होता . मार खाऊन जसवंतसिंह पळून गेला होता . असेच होते वेडात दौडणारे वीर मराठी मावळे . स्वराज्यापुढे प्राणांची किंमत होती कुणाला? नाहीतरी पुरंदर शेवटच्या घटका मोजतोय , प्रयत्न यशस्वी झाला तर इतिहास घडेल असा उदात्त विचार करून मुरारबाजींनी दिलेरखानाच्या रोखाने गडावरून खाली झेप घेतली .

भयंकर कल्लोळ उडाला , मुरारबाजींचे शौर्यतांडव पाहून दिलेरखान स्तिमित झाला . मुरारबाजींच्या शौर्यावर खूश झाला . त्याने स्वतः हुकुम देऊन मुरारबाजींवरील हल्ला थांबवला . दिलेरखान निथळत्या मुरारबाजींसमोर येऊन म्हणाला , ” अय बहाद्दूर , तुम्हारी बहादुरी देखकर मै निहायत खूष हुआ हूँ | तुम हमारे साथ चलो , हम तुम्हारी शान रखेंगे ! ” हे उद्गार ऐकून मुरारबाजी संतापले . संतप्त स्वरात त्यांनी जबाब दिला ,
” मी शिवाजीराजाचा शिपाई , तुझा कौल घेतो की काय ? ”

आणि मुरारबाजी दिलेरखानावरच तुटून पडले . मुरारबाजी आता आपल्याशीच लढायला येत आहेत , हे पाहून दिलेरखानाने धनुष्यबाण हातात घेतला . प्रत्यंचा कानापर्यंत खेचून मुरारबाजींच्या कंठाचा वेध घेतला , आणि मुरारबाजींना वीरगती मिळाली . एक महान तेज सूर्यतेजात मिसळले गेले . हेच महाराष्ट्र धर्माचे तेज .

murarbaji deshpande

मुरारबाजींनी दिलेल्या रोमहर्षक लढ्याचे सभासद बखरीत रोमंचक वर्णन करण्यात आले आहे .

” सात हजार पठाण आणि मूठभर मावळे , पण पहिल्या हल्ल्यातच पाचशे पठाण लष्कर ठार जाहले . खासा मुरारबाजी परभू माणसांनिशी मारीत शिरला , तेंव्हा दिलेरखान बोलिला , ” अरे तू कौल घे , मोठा मर्दाना शिपाई तुज नावाजितो ‘ त्यावर मुरारबाजी बोलले , ‘ तुजा कौल म्हणजे काय ? मी शिवाजीराजाचा शिपाई , तुझा कौल घेतो की काय ? ‘ असे म्हणत तो खानावर चालुनी गेला . हातघाईचे युद्ध जाहले . तोच खानाने आपले आगे कमाण घेऊन तीर मारून काम पुरा केला . मग तोंडात अंगोळी घालत म्हणाला , ‘ असा शिपाई खुदाने पैदा केला ! ‘ मुरारबाजी बरोबर तीनशे माणूस ठार जाहले . ”

हिंदवी स्वराज्याच्या यज्ञकुंडात आपल्या प्राणाची आहुती देणाऱ्या ह्या मर्द मराठ्यास त्रिवार मानाचा मुजरा !

===

आमचे ईतर लेख वाचण्यासाठी क्लिक करा : फेसबुक | इंस्टाग्राम | Copyright© yuvakatta.com | All Rights Reserved.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here