आमचे सर्व लेख व व्हिडिओ मिळवण्यासाठी फॉलो करा : फेसबुक|इंस्टाग्राम

===

बुंदेलखंडच्या या छोट्याश्या राजाने ‘महमूद गजनबी’सारख्या क्रूर लुटारूला पळवू-पळवू मारले होते!


भारताच्या इतिहासात अनेक शूरवीर राजे,सम्राट, आणि राणी यांच्याबद्दल अनेक वेळा आपण ऐकलय. अनेक शूरवीर राज्यांनी आपल्या शक्तीच्या आणि कौशल्याच्या जोरावर मोठमोठे युद्ध सहज जिंकले. यातील कित्येक योद्धे हे आयुष्यभर अपराजित राहिले होते. युद्धात नेहमीच शक्तिशाली योध्याच्या विजय होतो असं समजले जाते. ज्यांचाकडे जास्त सैन्यबळ,आर्थिक बळ आणि युद्धकौशल्य असते त्याच्या जिंकण्याच्या शक्यता तेवढ्या जास्त असतात.

परंतु तुम्हाला जर अस सांगितलं की, युद्धाचा काहीही जास्त अभ्यास नसतांना एका नुकताच राजा बनलेल्या योध्याने शक्तिशाली अश्या क्रूर लुटारूला पळवू-पळवू मारले तर तुमचा विश्वास बसेल का?

नाही ना? परंतु हे सत्य आहे. इतिहासात अश्या एका राजाची नोंद आहे ज्याने हे काम अगदी सहज करून इतिहासात आपले नाव सुवर्ण अक्षराने लिहली. ‘विद्याधर’या राजाने आपल्या चातुर्याने फक्त आपल्या राज्याची रक्षाच नाही केली तर आपले राज्यही वाढवले.

new google

चंदेल राज्यघराण्याची ख्याती जरी इतिहासात जास्त पसरली नसली तरीसुद्धा त्यांची चर्चा मात्र नक्कीच  होते. आजही आपण बुंदेलखंडला जाताना आपल्याला ‘खुब लडी मर्दानी वो तो झांसी वाली रानी थी’ सारख्या कविता किंवा ‘अल्हागन’ सारख्या कथा ऐकायला मिळतात.

या छोट्याश्याच राजकारभारात त्यांनी केलेल्या पराक्रमामुळे चंदेल राजघराण्याचे नाव इतिहासात आजरामर झाले होते.

बुंदेलखंडच्या छतरपूर, खजुराहोभोवती चंदेला राज्यकर्त्यांचे साम्राज्य होते पण काही राज्यकर्ते इतके भव्य होते की त्यांचे राज्य अगदी मालव्याच्या सीमेला भिडले. नाननुक हा या घराण्याचा संस्थापक मानला जातो, परंतु खरा संस्थापक हर्ष आहे.

विद्या-दांगनंतर त्याचा मुलगा गंड चंदेल राज्याचा स्वामी बनला.

वडिलांप्रमाणेच, महमूद गजनवीविरूद्ध आयोजित हिंदू राजांच्या संघटनेतही ते सहभागी झाले होते. आनंद पाल (जयपाल) यांच्या विनंतीवरून हिंदू राजांनी महमूदच्या हल्ल्यांचा सामना करण्यासाठी स्वतःचे संघ स्थापन केले, पण त्या  संघटनाही महमूदचा प्रसार रोखण्यात यशस्वी होऊ शकल्या नाही.

महमूद

त्यानंतर विद्याधर हा जयजयकभक्ती साम्राज्याचा राजा बनला. विद्याधरने महमूदला शरण जाण्याबद्दल राज्यपाल प्रतिहार यांना कडक शासन केले आणि कन्नौजचे राज्य नष्ट करण्याचा प्रयत्न केला. परमारा राजा भोजा -१ आणि कलाचुरी राजा कोक्कल -२ यांच्याशी विद्याधरची शत्रुता होती, परंतु या राजांच्या सामर्थ्यापुढे तो नगण्य होता.. त्याचा प्रभाव चंबळ ते नर्मदापर्यंत पसरला होता. म्हणून मुस्लिम लेखकांनी त्यांना आपल्या काळातील सर्वात प्रभावशाली राजपुत्र म्हटले आहे.

काही लेखकांच्या म्हणण्यानुसार, जेव्हा गझनीच्या महमूदने 1021 मध्ये भारतावर स्वारी केली तेव्हा त्याचा रस्ता आडवून विद्याधर रणभूमीत बसला होता तेव्हा विद्याधर रणांगणातून पळाला. परंतु महमूद पळून गेला यावर आजूनही काही इतिहासकारांना प्रश्न पडलेत.

महमूद सारखा क्रूर लुटेरा लढाई न करता रणांगणातून पळून गेल्याचे डॉ. रे यांनी नाकारले आहे. अधिक प्राचीन लेखकांच्या अहवालांच्या आधारे, रे यांनी लिहिले की एक भयंकर, परंतु अनिश्चित लढाई झाली आणि महमूद रात्रीच्या अंधारात रणनीतीच्या दृष्टिकोनातून माघार घेऊन गेला. पुढच्याच वर्षी त्यांच्यात पुन्हा संघर्ष झाला, पण ग्वाल्हेर आणि कालिंजर यांच्या विरुद्ध महमूदला यश मिळू शकले नाही. राज्यपालांच्या अधीन असलेल्या प्रतिहार राज्यापेक्षा विद्याधर अंतर्गत चंदेला साम्राज्य अगदी भिन्न आणि सामर्थ्यवान होते हे महमूदला समजले.

महमूदने दोनदा चांदेलांवर हल्ला केला, परंतु लांब वेढा घालूनही त्यांचा किल्ला ताब्यात घेता आला म्हणून त्याला परत जावे लागले. नंतर विद्याधर यांच्याशी त्यांनी मैत्रीपूर्ण संबंध प्रस्थापित केले. डॉ. मजुमदार यांनी लिहिले आहे की, विद्याधर हा एकमेव भारतीय राजा होता ज्याने सुलतान महमूदचा विजय दृढपणे रोखण्याचा मान राखला होता आणि त्या सहानुभूतीच्या विजयाने त्याच्या राज्याचा विनाश होण्यापासून वाचला. ई. 1029 मध्ये विद्याधर यांचे निधन झाले.

 

===

आमचे ईतर लेख वाचण्यासाठी क्लिक करा : फेसबुक | इंस्टाग्राम | Copyright© yuvakatta.com | All Rights Reserved.

तुम्हाला हे हि आवडेल – मराठ्यांना गनिमी काव्याची देणगी या आफ्रीकन सरदाराने दिली होती…!

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here