आमचे सर्व लेख व व्हिडिओ मिळवण्यासाठी फॉलो करा : फेसबुक|इंस्टाग्राम|युट्यूब

===

अंबूर युद्धः भारतात ब्रिटीश राजवट सुरु होण्याचा प्रवास!


 

ब्रिटीशांनी सुमारे २०० वर्षे भारतावर राज्य केले आणि दीर्घ रक्तरंजित युद्धानंतर भारताला आपले स्वातंत्र्य मिळाले. जर आपण ब्रिटीशांच्या भारतात येण्याविषयी बोललो तर ब्रिटिश हे केवळ भारतातच आले नव्हते आणि त्यांनी त्यांचा व्यवसाय सुरू केला होता, परंतु त्यांच्या आधी डच आणि फ्रेंच लोकांनी येथे आपले कारखाने स्थापित केले होते.

यामुळे भारतीयांना गुलाम बनवून आणि भारतावर राज्य करण्यापूर्वी फ्रेंच आणि डच ब्रिटीशांसमोर अडचणीच्या रूपात उभे होते. म्हणूनच त्यांना भारताबाहेर घालविणे हे ब्रिटिशांचे प्राधान्य झालेले.

new google

कर्नाटकमध्ये काही ऐतिहासिक युद्धे लढली गेली याचा परिणाम ब्रिटिशांना भारतात पाय रोवण्यास मदत झाली.

या युद्धांच्या कारणामुळे रणांगणावर इंग्रज आणि फ्रेंच सैन्य आमनेसामने उभे राहिले.

आज आपण दुसऱ्या कर्नाटक युद्धाच्या पहिल्या लढाईबद्दल बोलत आहोत, ज्याला अंबूरची लढाई असे देखील म्हणतात.

हे युद्ध हैदराबाद व कर्नाटकच्या राजवटीसाठी चार मोगल राज्यकर्त्यांमध्ये झाले आणि त्यामध्ये इंग्रजी व फ्रेंच सैन्याने वेगवेगळ्या बाजूंना पाठिंबा दिला.

चला तर मग जाणून घेऊया या युद्धाची कहाणी.

ब्रिटीश

कर्नाटक युद्धाची पहिली लढाई म्हणजेच अंबूरची लढाई ही भारतीय आधुनिक इतिहासाचा एक महत्त्वाचा भाग आहे.या युद्धानंतर भारतातील इंग्रजांची स्थिती बळकट झाली.

हे १७४८ च्या सुमारास आहे, जेव्हा इंग्लंड आणि फ्रान्स भारतात शांततेत त्यांचे व्यवसाय चालवत होते. दरम्यान, अचानक हैदराबादचा निजाम, असफ जहां प्रथम किंवा चिनकिलच खान यांचा मृत्यू झाला.निजाम-उल-मुल्कच्या मृत्यूनंतर त्याचा नातू मुजफ्फर जंग निजाम म्हणून घोषित झाला.

मुघल सम्राट अहमद शाह बहादूर यांनी या निर्णयाला मंजुरी दिली, पण निजाम-उल-मुल्कचा मुलगा नासिर जंग यांनी ते नाकारले.आणि त्यानंतर त्याने हैदराबाद शहर ताब्यात घेऊन मुजफ्फर जंगला आपल्या ताब्यात घेतले. हैदराबादच्या सिंहासनाच्या इच्छेमुळे गृहयुद्ध सुरू झाले आणि या गृहयुद्धानंतर दुसरे कर्नाटक युद्ध झाले.

आता असफचा मुलगा मीर अहमद अली खान म्हणजेच नासिर जंग आणि असफचा नातू मुजफ्फर जंग हे हैदराबादच्या सिंहासनावर आपला अधिकार गाजवण्यासाठी समोरासमोर उभे राहिलेले.

मुजाफर जंगला चंदा साहिब यांचे सहकार्य लाभले.

युद्धात आपले सैन्य वाढवण्यासाठी मुजफ्फर जंगने फ्रेंच सैन्याशी तह केला. या करारानंतर मुजफ्फर जंगने सगळ्यात आधी फ्रेंच गव्हर्नर जनरल जोसेफ फॅनकोस डुप्लेक्सच्या मदतीने मित्र खानचे जावई चंदा साहिबला मराठ्यांच्या कैदेतून मुक्त केले.

मुसफ्फर जंगची इच्छा होती की नासिर जंगचा सामना करण्यापूर्वी आधी त्याच्या सर्व साथीदारांना संपवावे.आणि म्हणूनच नासिर जंग कर्नाटकच्या नवाब मुहम्मद अन्वरुद्दीन यांचे समर्थन घेत होता. तर मुजफ्फर जंगने अन्वरुद्दीनचा शत्रू चंदा साहिब याच्याशी हातमिळवणी केली.

फ्रेंच लोकांना इंग्रजांचा प्रभाव कमी करायचा होता.

त्याच वेळी मुघलांच्या या परस्पर युद्धाच्या नावाखाली ब्रिटीश व फ्रेंच यांच्यात स्वतंत्र युद्ध चालू होते. खरं तर, फ्रेंचांना कर्नाटकमधील ब्रिटीशांचा प्रभाव काही प्रमाणात कमी करावा अशी त्यांची इच्छा होती म्हणूनच अन्वरुद्दीन
ऐवजी दुसरं अस कोणी नवाबाच्या सिंहासनावर बसला पाहिजे जो ब्रिटिश हित न पाहता फ्रेंचांशी हातमिळवणी करेन. म्हणून त्यांनी मोहम्मद अन्वरुद्दीनचा प्रतिस्पर्धी चंदा साहिब यांना पाठिंबा देण्याचा निर्णय घेतला.

त्याच वेळी, फ्रेंच सैन्याचा आणि मुझफ्फर जंगचा पाठिंबा मिळाल्यानंतर आता चंदा साहिबलाही अनवरुद्दीनविरूद्ध युद्ध करण्याची आणि जिंकण्याची आणि कर्नाटकची राजधानी आर्कोटचा नवाब होण्याची संधी मिळाली.

त्याचे हेतू प्रत्यक्षात येण्यासाठी चंदा साहिब यांनी मुजफ्फर जंग यांच्यासमवेत अरकोटच्या नवाब अन्वरुद्दीन मुहम्मद खान याच्याविरूद्ध कट रचण्यास सुरवात केली. परंतु, फ्रान्सच्या या सर्व कारवायां विषयी इंग्रजांना माहिती नव्हते असे नव्हते. फ्रान्सला भारतातून समूळ काढून टाकण्यासाठी ते नवाब मुहम्मद अन्वरुद्दीन आणि नासिर जंग यांना पूर्ण पाठिंबा देत होते.

क्लायव्हच्या सल्ल्याने जिंकता आला आर्कोट.

अखेरीस, इ.स. १७४९ मध्ये नवाब मुहम्मद अन्वरुद्दीन यांना इंग्रज सैन्याच्या संरक्षणाखाली अंबूरच्या युद्धात फ्रेंच सैन्याचा सामना करावा लागला. वृद्धापकाळामुळे नवाब अन्वरुद्दीनला जास्त काळ युद्धामध्ये सहभाग घेता आला नाही आणि युद्धाच्या वेळी गोळ्या लागून झालेल्या दुखापतीमुळे त्याचा मृत्यू झाला. नवाबाच्या मृत्यूनंतर चंदा साहिब आर्कोट
च्या सिंहासनावर बसले. यादरम्यान, अन्वरुद्दीनचा मुलगा मुहम्मद अली खान आपला जीव वाचवून पळून गेला आणि त्रिशानपल्ली येथे लपला. त्याला पकडण्यासाठी फ्रेंच सेनेचे एक मोठे पथक तेथे तैनात ठेवण्यात आले होते.

या कठीण परिस्थितीत नसीर जंगने नवाबाच्या मुलाच्या संरक्षणासाठी आपले सैन्य पाठवले. या दरम्यान इंग्रज अधिकारी रॉबर्ट क्लायव्ह यांनी जाणीवपूर्वक तोडगा काढला. ते म्हणाले अशावेळी आर्कोटला अर्ध सैन्य पाठवून चंदा साहिब आणि मुझफ्फर जंग यांना वेढले तर? क्लायव्हच्या सूचनेवर प्रत्येकाने सहमती दर्शविली आणि क्लायव्हच्या नेतृत्वात नासिर जंगचे सैनिक आणि ब्रिटिश सैन्याच्या ५१० सैनिकांच्या तुकड्या आर्कोटवर हल्ला करण्यासाठी गेल्या.

या दरम्यान रॉबर्ट क्लाइव्ह आणि त्याच्या तुकडीने आर्कोट ताब्यात घेतला.

जेव्हा त्रिचनापल्ली येथे तैनात असलेल्या फ्रेंच सैन्यास हे कळले तेव्हा तेथून अर्ध सैन्य आर्कोटसाठी रवाना झाले. दरम्यान, सैन्याच्या विभाजनाचा फायदा घेत ब्रिटीश सैन्याने त्रिचनापल्लीला ही आपल्या ताब्यात घेतले.

… आणि फ्रान्सने आत्मसमर्पण केले

या दरम्यान, फ्रेंच सैन्याचे नेतृत्व करणाऱ्या कमांडरने आत्मसमर्पण केले. अशा प्रकारे, १७५३ येई पर्यंत, या युद्धात फ्रेंचांचा पूर्णपणे पराभव झाला. दुसरीकडे चंदा साहिब आणि मुझफ्फर जंग यांनाही ताब्यात घेण्यात आले. ब्रिटीशांच्या पाठिंब्याने मुहम्मद अली खान यांना आर्कोटचा नवाब म्हणून घोषित करण्यात आले. ब्रिटिश आणि फ्रेंच यांच्यात परस्पर तह झाला. पण तरीही, पुढची काही वर्षे युद्ध चालूच राहिले.

या दरम्यान, नासिर जंग देखील युद्धात मरण पावला, त्यानंतर चिनकिलच खानचा तिसरा मुलगा, मीर अली सलाबत जंगला फ्रेंच सैन्याच्या पाठिंब्याने हैदराबादच्या सिंहासनावर निजाम बनविण्यात आले.

आणि अशा प्रकारे संपूर्ण भारत हळूहळू करत इंग्रजांनी आपल्या ताब्यात घेतला.

===

आमचे ईतर लेख वाचण्यासाठी क्लिक करा : फेसबुक |युट्यूब| Copyright© yuvakatta.com | All Rights Reserved.

हे पण अवश्य वाचा : कधी गायची जागरणात गाणे ,आज नेहा कक्कर अव्वल दर्जाची गायक बनली ती या एका शोमुळेच….!

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here