आमचे सर्व लेख व व्हिडिओ मिळवण्यासाठी फॉलो करा : फेसबुक|इंस्टाग्राम| युट्यूब

==

शीतयुद्ध भडकण्यापासून वाचवणारा हा गुप्तहेर पुढे सीआयएचा सर्वात मौल्यवान एजंट बनला होता.


दिमित्री पोलियाकोव्ह हे शीतयुद्धातील सर्वात मोठ्या हेरांपैकी एक होते आणि कदाचित सोव्हिएत बुद्धिमत्तेच्या इतिहासातील सर्वात हानिकारक हेर देखील. १९९४ मध्ये, सोव्हिएत प्रेसवर नजर ठेवणाऱ्या अमेरिकन हेरांना एका रशियन नियतकालिकात एक चिंताजनक भाग सापडला. हे सोव्हिएत युनियनमधील अधिकाऱ्यांस उघडकीस आले नाही किंवा अमेरिकेच्या शीतयुद्धाच्या वृत्तीबद्दल चिंताजनक बाब नाही त्याऐवजी, ही कुटची पाककृती होती, एक लहान पाण्याचा पक्षी जो पूर्व युरोपमध्ये सामान्य आहे.

पण सीआयए अधिकाऱ्यांना याचा खूप त्रास झाला. त्यांचा रशियन दुहेरी एजंटशी बराच काळ करार झाला होता ज्याला त्यांनी टॉप हॅट म्हटले होते – जर त्याला त्यांच्याशी संपर्क साधायचा असेल तर तो पाककृती प्रकाशित करून सूचित करेल. टॉप हँट धोक्यात होता का?

अमेरिकेचा सर्वात मौल्यवान गुप्तचर, दिमित्री पोलियाकोव्ह, नकाशावरून पूर्णपणे खाली पडला. जवळजवळ २५ वर्षे, सोव्हिएत लष्करी गुप्तचर अधिकारी सोव्हिएत लष्करावर युनायटेड स्टेट्सचा सर्वात विश्वसनीय स्त्रोत म्हणून काम करत होता, बुद्धिमत्तेची रीम प्रदान करत होता आणि प्रक्रियेत एक दंतकथा बनला होता.

new google

Dmitri Polyakov death: Top Soviet spy was betrayed by CIA double agents |  Daily Telegraph

पोलियाकोव्हचे शीतयुद्धात बरीच मदत झाली त्याची कागदपत्रे आणि टिपांनी शीतयुद्धाच्या काळात अमेरिकेच्या धोरणाची माहिती दिली आणि सोव्हिएत काळातील शस्त्रास्त्रांचा सामना कसा करायचा हे ठरवण्यास अमेरिकन सैन्याला मदत केली. आणि पॉलीयाकोव्हला शीतयुद्ध भडकण्यापासून रोखण्याचे श्रेय दिले गेले ज्याने अमेरिकेला रहस्ये दिली ज्यामुळे सोव्हिएत प्राधान्यक्रमांचे आतील दृश्य मिळाले.

पण पोलियाकोव्ह हा दुहेरी एजंट होता … किंवा तिहेरी व्यक्ती ज्याने अमेरिकेला खोटे टिप्स आणि चुकीच्या माहितीच्या आधारे दिले होते.

पोलियाकोव्हचा जन्म १९२१ मध्ये युक्रेनमध्ये झाला.व दुसऱ्या महायुद्धात सेवा दिल्यानंतर , त्याला USR ची लष्करी गुप्तचर संस्था GRU ने भरती करून घेतले. तो गुप्तहेर म्हणून काम करत असतांना कोणीही त्याला ओळखू शकत नव्हते. एका बहीखाऱ्याचा मुलगा,तो एक निराधार वडील होता ज्याने आपल्या फावल्या वेळेत सुतारकाम प्रकल्प केले.

तो एक कर्तव्यदक्ष कामगार आणि विश्वसनीय GRU लष्करी गुप्तचर होता पण जेव्हा तो एजन्सीच्या रँक वर गेला, प्रोटोकॉलचे अनुसरण करून आणि एक सामान्य जीवन जगतांना, त्याने स्वतः यूएसएसआरला कमी करण्यासाठी काम करण्यास सुरवात केली.

त्या वेळी, तेथे जीआरयूचे जगभरातील एजंट होते व त्यांना अमेरिकन जीवन, प्राधान्य व लष्करी मालमत्तेबद्दल सर्वकाही शिकण्याचे काम देण्यात आले होते. युएसएसआर बरोबर युनायटेड स्टेट्स नेही तेच केले, परंतु सोव्हिएत बुद्धिमत्तेवर राज्य करणाऱ्या पूर्ण गुप्ततेमुळे ते अधिक कठीण होते.

जोपर्यंत पॉलिआकोव्हने सीआयएला दुहेरी एजंट म्हणून ऑफर केले नाही तोपर्यंत. ते त्यावेळी न्यूयॉर्कमधील संयुक्त राष्ट्रांच्या सोव्हिएत मिशनमध्ये तैनात होते. पॉलीआकोव्ह हा यूएसएसआर सोबत अत्यंत निष्ठावान होता ,पण यूएसएसआरच्या नेत्यांचे अपयश व त्यांचे भ्रष्टाचार पाहून तो अधिकच वैतागला होता. म्हणून त्याने आपली सेवा अमेरिकेला देऊ केली.

पॉलीआकोव्हबरोबर काम करणाऱ्या एका सीआयए अधिकाऱ्याने दुसऱ्या महायुद्धात अमेरिकन लोकांना मदत केली. व त्याने माँस्कोमध्ये विकसित होणाऱ्या दुप्पटीपणा आणि भ्रष्टाचाराच्या भयपट, नरसंहार, ज्या गोष्टींसाठी त्याने लढा दिला होता, ते वेगळे केले, “ही गोष्ट टाइम्सच्या एलेन शॅननला सांगितले.

पोलियाकोव्ह स्वतःला “रशियन देशभक्त” समजत होता, लेखक रोनाल्ड केसलर म्हणतो. गुप्तचर विनम्रपणे जगला आणि त्याच्या कामासाठी मोठ्या प्रमाणात पैसे स्वीकारण्यास नकार दिला. त्याऐवजी, त्याने वर्षाला फक्त $ 3,000 देण्याचा आग्रह धरला. आणि पैसे रोख स्वरूपात वितरित केले गेले नाहीत. त्यामुळे, केसलर म्हणतो ,की पोलियाकोव्हने “ब्लॅक अँड डेकर पॉवर टूल्स, फिशिंग गियर आणि शॉटगन” च्या स्वरूपात पेमेंट स्वीकारले .

पोलियाकोवव्हने संशयास्पद अमेरिकन गुप्तचर अधिकाऱ्यांप्रती आपली निष्ठा सिद्ध करण्यास कित्येक वर्षे लावली. पण एकदा त्याने माहिती देण्यास सुरुवात केली, तेव्हा अविश्वास आनंदाकडे वळला. पॉलीआकोव्हने मासेमारीच्या सहली दरम्यान एजंट्सकडून प्राप्त होणारी चकित करणारी सामग्री प्रदान केली (गुप्तचरांच्या फिशिंग रॉडमध्ये माहितीसाठी एक गुप्त कक्ष होता) त्याला बनावट दगडांमध्ये गुंडाळले गेले आणि रेडिओ प्रसारणाद्वारे चमकवले गेले कारण गुप्तहेर अमेरिकन दूतावासाच्या ट्रॉलीवर सीआयए मुख्यालयातून गेला होता.

त्याने दिलेल्या माहितीने इतर गोष्टींबरोबरच हे सिद्ध केले की यूएसएसआर आणि चीनमधील संबंध दिवसेंदिवस तणावपूर्ण होत आहेत. चीनने संबंध पुन्हा सुरू करण्याचा प्रयत्न केल्याने अमेरिकेने त्या गतिशीलतेचा गैरफायदा घेतला. पोलिआकोव्हने फ्रँक बॉसार्ड या ब्रिटीश लष्करी अधिकाऱ्याची हेरगिरी उघड केली, जो सोव्हिएट्सना रहस्ये विकताना पकडला गेला.

पोलियाकोव्ह हा केवळ निर्भय नव्हते तर त्याला सोव्हिएत सैन्यात चांगले स्थान देण्यात आले होते, जिथे त्याला जीआरयूमध्ये वर्षानुवर्षे उंचावले.

सीआयएचे माजी अधिकारी सँडी ग्रिम्स यांनी १९९८ मध्ये त्यांनी दिलेल्या मुलाखतीत ते म्हणाले , “तो पूर्णपणे शीर्षस्थानी होता. पोलियाकोव्हला सोव्हिएत इंटेलिजन्स मशीनमध्ये बर्‍याच प्रकारच्या माहितीचा ज्ञान होता म्हणून, ग्रिम्स म्हणाले, त्याने अभूतपूर्व आणि अतुलनीय बुद्धिमत्ता प्रदान केली.

“पोलियाकोव्ह एक परिपूर्ण बुद्धिमत्ता अधिकारी होता,” ग्रिम्स यांना आठवले. सोव्हिएत नेतृत्वाबद्दल त्याच्या नापसंतीमुळे प्रेरित, गुप्तचर अधिकाऱ्यांच्या “मुकुट रत्न” ला माहित होते की जर त्याचा दुहेरी क्रॉस कधी सोव्हिएट्सच्या लक्षात आला तर तो आपल्या जीवाची भरपाई करेल. “त्याला माहित होते की जर तो पकडला गेला तर त्याला फाशीची शिक्षा होईल.”

रशियाच्या सशस्त्र दलांच्या जनरल स्टाफचे मुख्य संचालनालय, रशियाच्या मॉस्कोमध्ये रशियन मिलिटरी इंटेलिजन्स सर्व्हिस किंवा जीआरयू म्हणूनही ओळखले जाते.

या दरम्यान, पॉलीआकोव्हने GRU मध्ये उच्च अधिकारी म्हणून त्यांच्या भूमिकेचा फायदा घेतला. युनायटेड स्टेट्स मध्ये त्याच्या पोस्ट पासून, त्याने मोठ्या प्रमाणावर दस्तऐवजांचे छायाचित्र काढले, धोकादायक माहिती देणाऱ्यांकडून समोरासमोर माहिती मिळवली आणि सीआयए अधिकाऱ्यांची प्रिय मालमत्ता बनली, ज्याने त्याला स्वतःची रणनीती आणि स्वतःची मोहिमे निवडण्याचे स्वातंत्र्य दिले.

कालांतराने, त्याने व्हिएतनाम युद्धाशी संबंधित सोव्हिएत बुद्धिमत्तेपासून मासिक सोव्हिएत लष्करी धोरण अहवालांपर्यंत सोव्हिएट्सना पश्चिमेकडून मिळवू इच्छित असलेल्या लष्करी तंत्रज्ञानाच्या यादीपर्यंत महत्त्वपूर्ण कागदपत्रांचा खजिना दिला. अखेरीस त्याने युनायटेड स्टेट्सला दिलेली माहिती २५ खोल फाइल ड्रॉवर भरली.

पोलियाकोव्ह रशियन सैन्याच्या पदांवर चढत असताना, त्याने अमेरिकन गुप्तचरांना अमूल्य माहिती देणे सुरू ठेवले. परंतु १९८० मध्ये, दुहेरी एजंटला पुन्हा मॉस्कोला बोलावण्यात आले. मग तो अचानक निवृत्त झाला आणि पूर्णपणे नजरेआड झाला.

गुप्तचर समुदायाचे हे अस्वस्थ सदस्य, ज्यांना माहित होते की सोव्हिएट्सनी अमेरिकन एजंटांना अटक करणे आणि मारणे सुरू केले. काहींनी पॉलिआकोव्ह निव्वळ निवृत्त झाल्याचा आग्रह धरला असला तरी काहींना त्याला फाशी देण्यात येण्याची चिंता होती.

त्यानंतर १९९० मध्ये कम्युनिस्ट पक्षाच्या अधिकृत वृत्तपत्र प्रवादाने एक लेख प्रकाशित केला ज्यामध्ये पोलियाकोव्ह हेरगिरीच्या कृतीत अडकला,व पकडला गेला आणि त्याला फाशीची शिक्षा सुनावण्यात आली. गोंधळलेल्या बुद्धिमत्ता तज्ञांनी लेखाच्या उद्देशाबद्दल युक्तिवाद केला – काही सोव्हिएत हेरांनी अमेरिकेच्या वतीने काम केले होते हे एक दुर्मिळ कबुली होती.Russian Officials Who Covertly Assist the CIA - by LookNoFurther - Look No  Further

खरोखर तो देशद्रोह्याच्या थडग्यात पडतो का, तो एक गुप्त नायक आहे, धाडसी कारकीर्दीच्या शेवटी शांतपणे निवृत्त झाला? हे होते ” लॉस एंजेलिस टाइम्समध्ये गुप्तचर तज्ञ असलेल्या थॉमस पॉवर्सचे अनुमान. “पॉलीआकोव्ह प्रकरणाबद्दल फक्त एकच गोष्ट आता निश्चित झाली आहे: ज्याने प्रवाद कथा प्रकाशित करण्याचा निर्णय घेतला आहे ते नक्कीच शीतयुद्ध संपुष्टात येईल याची जगाला आठवण करून देणारी गोष्ट असेल ,परंतु गुप्तचर युद्ध कायमचे चालू राहील.”

विश्लेषकांनी अहवालाच्या अर्थाबद्दल दुःख व्यक्त केल्यामुळे, पोलियाकोव्हच्या अमेरिकन सहकाऱ्यांनी त्यांच्या मित्राचा शोक केला आणि त्याने समन्वयित केलेल्या महत्त्वपूर्ण बुद्धिमत्तेच्या नुकसानाला शाप दिला. प्रवदा यांच्या म्हणण्यानुसार, ज्या गुप्तहेराने अमेरिकेला इतके महत्त्व दिले होते त्यांना १९९८ मध्ये देशद्रोही ठरवण्यात आले होते आणि त्यांना फाशी देण्यात आली होती.

वर्षानुवर्षे, अमेरिकेला संशय होता की अल्ड्रीच एम्स एक अमेरिकन दुहेरी एजंट, ज्याला १९९४ मध्ये अमेरिकेविरूद्ध हेरगिरी केल्याबद्दल दोषी ठरवण्यात आले होते, त्याने पॉलीआकोव्हला फटकारले होते. पण २००० च्या दशकाच्या सुरुवातीला, अधिकाऱ्यांनी शोधून काढले की एम्स ही एकमेव व्यक्ती नव्हती ज्याने एजंटच्या पतनात योगदान दिले होते. २००१ मध्ये, एफबीआयचे माजी एजंट रॉबर्ट हॅन्सेनवर मॉस्कोसाठी हेरगिरी केल्याचा आरोप होता आणि एफबीआयच्या अधिकाऱ्यांना कळले की पोलिआकोव्हने त्याच्या रशियन बॉसचा विश्वासघात केला आहे.

गुप्तहेर

पोलिआकोव्ह हा दुहेरी एजंट म्हणून हॅन्सेनने कबूल केल्याने पोलिआकोव्हवर हेरगिरीचा आरोप लावण्याचा प्रकार ह्या आधी देखील 5 वर्षांपूर्वी घडला होता त्यामुळे जनरलला सोव्हिएत बाजूने परत आमिष दाखवण्यात आले होते का, असे प्रश्न उपस्थित केले गेले होते, कदाचित त्याच्या सेवेच्या शेवटच्या वर्षांमध्ये अमेरिकन गुप्तचरांची दिशाभूल केली होती. .

तर पॉलीआकोव्ह ही एक वास्तविक मालमत्ता होती, किंवा तिहेरी क्रॉसिंग करणारा गुप्तहेर ज्याने युनायटेड स्टेट्समध्ये कलह आणि चुकीची माहिती पेरली होती? उच्च दर्जाचे गुप्तचर अधिकारी असे मानतात की पोलियाकोव्ह ही खरी डील होती. “तो माणूस पूर्णपणे कायदेशीर होता”एका अधिकाऱ्याने १९९० मध्ये न्यूयॉर्क टाइम्सला सांगितले आणि याच्याशी ग्रिम्स देखील सहमत होते हा प्रचंड धैर्याचा माणूस आहे” असे ग्रीम्स यांनी म्हणले आणि शेवटी आम्ही जिंकलो शीतयुद्ध संपले आणि सोव्हिएत युनियन विसर्जित झाली.

सीआयएचे माजी संचालक जेम्स वूल्से यांनी सहमती दर्शवली. जनरल पॉलीयाकोव्हने पाश्चिमात्य देशासाठी जे केले त्यांनी फक्त शीतयुद्ध जिंकण्यात आम्हाला मदत केली नाही तर “२००१ मध्ये त्यांनी एका पत्रकाराला सांगितले, यामुळे शीतयुद्ध  भडकू दिले नाही..


===

आमचे ईतर लेख वाचण्यासाठी क्लिक करा : फेसबुक|इंस्टाग्राम| Copyright© yuvakatta.com | All Rights Reserved.

हेही वाचा..

भारतीय सेना अधिकारी सांगून केली तब्बल 17 मुलींची फसवणूक….घातला 80 करोड रुपयांना गंडा

सावधगिरी बाळगा जेव्हा तोंडामध्ये अशी लक्षणे दिसतील, तोंडाच्या कर्करोगाचा धोका असू शकतो!

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here